คุณแม่ท้องห้ามขาดธาตุเหล็ก

คุณแม่ท้องห้ามขาดธาตุเหล็ก

          ธาตุเหล็ก มีความสำคัญกับเราทุกคนค่ะ ยิ่งถ้าเป็นแม่ท้องที่มีอีกหนึ่งชีวิตมาร่วมแบ่งปันอาหารไปด้วยแล้วธาตุเหล็ก ก็ยิ่งมีความสำคัญเพิ่มมากขึ้นอีก เพราะช่วยสร้างเม็ดเลือดแดง ซึ่งจะเป็นตัวนำอาหารและออกซิเจนมาให้ลูกน้อย ทำให้แม่ท้องต้องการปริมาณ ธาตุเหล็ก เพิ่มขึ้น เพราะถ้าลูกได้รับธาตุเหล็ก ไม่เพียงพอ ก็จะทำให้ได้รับอาหาร และ ออกซิเจนน้อยตามไปด้วย ส่งผลโดยตรงต่อการเจริญเติบโตของลูกน้อยในครรภ์

          นอกจากนี้ ในขณะตั้งครรภ์ คุณแม่จะมีฮอร์โมนที่ทำให้น้ำในร่างกายเพิ่มขึ้น คุณแม่จึงดูเปล่งปลั่งมีน้ำมีนวล แต่เมื่อน้ำเพิ่มขึ้น ความเข้มข้นของเลือดจะลดลงค่ะ ส่งผลต่อการสร้างเม็ดเลือด การนำอาหาร และออกซิเจนต่างๆ มาให้ลูก ด้วยเหตุนี้ ธาตุเหล็ก จึงเป็นสิ่งจำเป็นที่แม่ท้องขาดไม่ได้เลย



ธาตุเหล็กในแม่ท้อง.....เท่าไรจึงพอ

          โดยเฉลี่ย แม่ท้อง ต้องการธาตุเหล็ก ประมาณ 1,000 มิลลิกรัม โดย แบ่งเป็นของลูกน้อยและรก ประมาณ 300 มิลลิกรัม ส่วนของคุณแม่ที่ต้องการ ธาตุเหล็ก เพิ่มขึ้น 500 มิลลิกรัม และยังมี ธาตุเหล็ก ที่ถูกขับออกมาประมาณ 200 มิลลิกรัม รวมๆแล้วคุณแม่จึงต้องการ ธาตุเหล็ก ประมาณ 1,000 มิลลิกรัมต่อวัน ต้องเพิ่มถึง 10 มิลลิกรัมต่อวันจึงจะเพียงพอค่ะ

ปกติในการไปฝากครรภ์ คุณหมอจะตรวจเลือดเพื่อเช็กสุขภาพ คุณแม่อยู่แล้ว และจะป็นผู้ให้ ธาตุเหล็กเสริมเพื่อให้เพียงพอต่อวัน พร้อมกับแนะนำให้แม่ท้องกินอาหารที่มี ธาตุเหล็ก ด้วย เพราะหากปริมาณธาตุเหล็ก ที่ได้รับเกิน 6 มิลลิกรัมต่อวัน ร่างกายจะขับส่วนเกินออกมาเองค่ะ แต่ถ้าได้น้อยสิค่ะไม่ดีแน่ๆเลย



ธาตุเหล็กหลังคลอด

          แม้ลูกน้อยจะลืมตาดูโลกแล้ว แต่ คุณแม่ก็ยังควรกินธาตุเหล็ก ต่อไปอีกอย่างน้อย 1 เดือนหลังคลอด เพราะคุณแม่ได้สูยเสียเลือดไปจำนวนมากในช่วงคลอด ควรกิน ธาตุเหล็ก ต่อเพื่อทดแทนเลือดที่สูญเสียไป ยกเว้นในกรณีที่คุณแม่เป็นโรคโลหิตจาง และต้องกิน ธาตุเหล็ก ต่อไป อีกประมาณ 3 เดือน และต้องมาตรวจเช็คร่างกายเป็นระยะตามที่คุณหมอนัดอย่างเคร่งครัดด้วยนะค่ะ


อาการแบบนี้ขาดธาตุเหล็ก


          คุณแม่ตั้งครรภ์ที่ขาดธาตุเหล็ก ก็เหมือนเลือดในร่างกายลดลง โดยจะมีอาการที่สังเกตทางร่างกายง่ายๆคือ หน้าซีดขาว ปากซีด ตัวซีด หรือขาวอมเหลือง ลิ้นจะมีลักษณะเลี่ยนๆ (ไม่มีเม็ดนูนๆขึ้นที่ผิวลิ้น) และจะมีแผลปากเปื่อยได้ง่ายค่ะ ส่วนอาการอื่นๆ ที่พบคือเหนื่อยง่าย เป็นลมง่าย ลุกขึ้นยืนเร็วๆ ก็จะวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด ซึ่งเกิดจากการที่เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ

          ส่วนเจ้าตัวเล็กก็จะได้รับผลเสียจากการขาดธาตุเหล็ก ทางอ้อม นั่นคือได้รับสารอาหารและออกซิเจน ไม่เพียงพอรวมถึงส่งผลต่อการคลอดก่อนกำหนด และภาวะเติบโตช้าในครรภ์ อีกด้วยค่ะ

          แต่ผลกระทบต่อคุณแม่ ก็มีมากกว่าทั้งภาวะเสี่ยงตอนคลอด เช่นการติดเชื้อต่างๆ เพราะเนื้อเยื่อภูมิต้านทานน้อยลง แผลก็จะเกิดการติดเชื้อได้ง่าย ขั้นร้ายแรงที่สุดคืออาการช็อก ในบางกรณีที่ตกเลือด คุณแม่ที่ไม่ได้กิน ธาตุเหล็ก สะสมเอาไว้จนอยู่ในภาวะโลหิตจาง อาจมี ความดันโลหิตต่ำถึงขั้นช็อกได้ค่ะ เมื่อร่างกายช็อก ผลที่ตามมาคือ เลือดไปเลี้ยงร่างกายบางส่วนไม่พอ เนื่องจากธรรมชาติ จะเอาเลือดไปเลี้ยงอวัยวะส่วนสำคัญเพื่อการดำรงชีวิตก่อน เช่น สมอง ไต หัวใจ ซึ่งมดลูก มีความสำคัญ น้อยลงมา ทำให้เลือดถูกส่งไปเลี้ยงน้อย มดลูกก็จะไม่บีบตัว ยิ่งตกเลือดมากขึ้น ส่งผลให้เกิดอันตรายร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ค่ะ



อาหารแหล่งอุดมธาตุเหล็ก

          แหล่งอาหารที่มี ธาตุเหล็ก สามารถกาได้จากเนื้อสัตว์ และผักผลไม้หลายชนิดค่ะ จำพวก เนื้อแดง ตับวัว ตับไก่ เครื่องในสัตว์ นมสด ไข่แดง ส่วนในผักผลไม้ก็จะเป็น ผักใบเขียว สาหร่าย ผักโขม ผักบุ้ง ตำลึง ดอกแค ใบชะพลู ถั่งเหลือง ข้าวกล้อง และเมล็ดธัญพืชต่างๆ

          โดยในแต่ละวันควรกินอาหารที่มี ธาตุเหล็ก ให้หลายชนิดทั้งผักและผลไม้ควบคู่กันไป ไม่ต้องกังวลว่าจะกินธาตุเหล็กเกินปริมาณที่แนะนำต่อวัน เพราะยิ่งได้ความเข้มข้นของเลือดมากเท่าไหร่ยิ่งดีต่อ คุณแม่และลูก ค่ะ



จากนิตยสาร รักลูก ฉบับที่ 321 ตุลาคม 2552